Turkish Postal History - 1865-82 Dulos (Duloz) Pulları

Ayyıldızlı Osmanlı İmparatorluğu pulları 1865 ile 1882 yılları arasında basılmışlardır. Kalıpların bir Fransız, Mösyö Duloz, tarafından hazırlanmasından dolayı bu pullara Duloz pulları da denilmektedir.

Bu pullar belirtilen tarih aralığında toplam 6 değişik tipte posta ve takse pulu olarak basılmış ve kullanılmışlardır. Bu pulların 6 değişik tipi olmasına rağmen birçok ortak özellikleri mevcuttur.

Bu pullarda zemin baskısı olarak dört köşede rakamlarla (Arapça) pulun maddi değeri yazılıdır.
Orta kısmında yukarıya doğru bakan bir ay ve yıldız mevcuttur.
Ayyıldızın etrafında eliptik bir bant vardır.
Bu bantın üzerinde, üst, sağ ve sol kenarlarda siyah baskı (tipografi baskısı) ile “Posta-i Devlet-i Osmaniye” ve alt kenarda ise pulun değeri eski yazı ile yazılır (soldaki resimde bu baskı gösterilmemiştir).

Bu siyah baskının üst kısmındaki yazı farklılıkları (DEVLET yazısı) bu pullardaki tiplerin ayırt edilebilmelerinde kullanılmaktadır. Aşağıda 6 tipin de üst kenar baskıları gösterilmiştir.

Duloz Tipleri — *Duloz tiplerinde üst kenar baskı farklılıkları*

Pulların bazı emisyonlarında baskılarına özen gösterilmediği için pek çok renk farklılıklarına, üst üste baskılara, lekelere, kayık baskılara, dantel hatalarına ve buna benzer bir çok erörlere (hatalar) rastlanmaktadır. Bazı posta merkezlerinde yeterli sayıda pul bulunmamasından dolayı pullar makas ile ikiye kesilerek yarım olarak da kullanılmışlardır. Ayrıca bu pulların 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında birçok sahteleri de yapılmıştır.

Bu pulların pek bilinmeyen ve Türkçe kataloglarda veya kaynaklarda belirtilmeyen fakat Alman Michel kataloğu Türkiye kısmında belirtilen başka bir farklılığı da mevcuttur. Bu serilerin 5 kuruştan küçük değerli olan pulları ile yüksek değerli olan pulları arasında şekilsel ve dokusal bir farklılık mevcuttur. Bu farklılıklar aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

Duloz Kalıp Farkları — *Duloz kalıp farkları (düşük ve yüksek değerler)*

Köşelerde eski yazıyla yazılmış rakamların iç köşelerindeki şekiller farklıdır.

Ayyıldızın çevresindeki elipsin içindeki doku da farklıdır.

Örnekler:

Duloz Kalıp Farkı 1 — *Duloz kalıp farkı örnek 1*

Duloz Kalıp Farkı 2 — *Duloz kalıp farkı örnek 2*

Duloz Pullarında Tipler

Tip I

13 Ocak 1865 tarihinde posta ve takse pulları olarak değişik değerde ve renklerde 12 ½ dantel ölçüsünde basılmışlardır.

Posta serisi toplam 8 puldan oluşmaktadır. Bunlar:

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No
10 para	Koyu yeşil	13	21
20 para	Sarı	14	22
20 para	Sarı (şuasız)	15	23
1 kuruş	Leylak-gri	16	24
1 kuruş	Leylak (şuasız)	17	25
2 kuruş	Mavi	18	26
5 kuruş	Karmen	19	27
25 kuruş	Turuncu-kırmızı	20	28

Şuasız: yıldızın parıltı çizgileri yok.

Serinin en değerli pulu 25 kuruşluk turuncu puldur; bundan dolayı çok sayıda sahtesi mevcuttur.

10 para yeşil pul ile ilgili Pulhan-68 kataloğunda 2 değişik tip-varyanttan bahsedilmektedir. Bu varyant 10 paranın yazılışı ile ilgilidir ve aşağıda şekilleri belirtilmiştir.

Duloz Tip I - 10 Para Variation — *Tip I 10 para yazılış varyantları*

Bu varyans diğer kataloglarda ve kaynaklarda belirtilmemiştir.

Takse pulları toplam 6 değişik değerde basılmış ve bunlardan 10 para değerindeki pul (Pulko: 21A, İsfila: 29) piyasada kullanılmamıştır.

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
10 para	Açık kahve	21A	29	Nonemi
20 para	Kahve	21	30
1 kuruş	Kahve	22	31
2 kuruş	Turuncu-kahve	23	32
5 kuruş	Turuncu-kahve	24	33
25 kuruş	Kahve	25	34

2. Emisyon / Tip II

Duloz Tip II - Devleti — *Tip II üst kenar “Devleti” baskısı*

1867 tarihinde posta ve takse pulları olarak değişik değerde ve renklerde 12 ½ dantel ölçüsünde basılmışlardır.

Posta serisi toplam 6 değişik değerden (10 para ile 25 kuruş) oluşmaktadır. Bunlar:

Değer	Renk	Tiraj	Pulko No	İsfila No	Notlar
10 para	Zeytin-yeşil		26	35	Nonemi
20 para	Saman sarısı		27	36	Nonemi
1 kuruş	Leylak		28	37	Nonemi
2 kuruş	Mavi		29	39	Nonemi
5 kuruş	Karmen		30	40
25 kuruş	Turuncu-kırmızı	1500	31	38

Bu seriden sadece 2 ve 5 kuruş değerinde olan pullar postada kullanılmış, diğerleri kullanılmamışlardır (Not: Pulhan 68 kataloğunda 25 kuruşluk pulun kullanılmadığına ait bir bilgi mevcut değildir.) 25 kuruş değerinde olan pulun tirajı sadece 1500 adettir. Bundan dolayı çok sayıda sahtesi mevcuttur.

Takse (vergilendirme) pulları toplam 5 değişik değerde basılmıştır. Bunlar:

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
20 para	Açık kahve	32	45
1 kuruş	Açık kahve	33	41	Nonemi
2 kuruş	Açık kahve	34	42	Nonemi
5 kuruş	Açık kahve	35	43	Nonemi
25 kuruş	Açık kahve	36	44	Nonemi

Bu seriden sadece 20 para değerinde olan pul postada kullanılmış, diğerleri kullanılmamışlardır. Pulhan’a göre 1968 yılı itibarıyla 25 kuruşluk puldan Türkiye’de sadece 8 adet mevcuttur.

3. Emisyon / Tip III

Duloz Tip III - Devleti — *Tip III üst kenar “Devleti” baskısı*

1868 ile 1873 yılları arasında çeşitli değerlerde ve değişik dantel ölçülerinde çıkartılmışlardır.

1. 1868 yılında çıkartılan 7 adetlik 13 ¼ dantel ölçülü (Pulko ve Pulhan 68'e göre dantel ölçüsü 13 ½) posta serisi:

Değer	Renk	Pulko Katalog No	İsfila Katalog No	Notlar
10 para	Pembe-leylak	37	46
10 para	Kirli kahve	37a	--	Pulko ve Pulhan68 kirli-kahve pula ayrı bir katalog numarası vermiştir.
20 para	Yeşil	38	47
1 kuruş	Kahve-sarı	39	48
2 kuruş	Kiremit	40	49
5 kuruş	Mavi	41	50
5 kuruş	Gri	42	62	İsfila tarih olarak 1869 yılını belirtmiştir.
25 kuruş	Kiremit-kırmızı	43	51

2. 1868 yılında çıkartılan 10 adetlik (5 adet kiremidi çerçeveli, 5 adet kahve çerçeveli ve yazılı) 13 ¼ dantel ölçülü takse serisi:

A. Çerçeve ve yazıları kiremidi

Değer	Renk	Pulko Katalog No	İsfila Katalog No
20 para	Kahve	45	52
1 kuruş	Kahve	46	53
2 kuruş	Kahve	47	54
5 kuruş	Kahve	48	55
25 kuruş	Kahve	49	56

B. Çerçeve ve yazıları kahverengi

Değer	Renk	Pulko Katalog No	İsfila Katalog No
20 para	Kahve	45a	57
1 kuruş	Kahve	46a	58
2 kuruş	Kahve	47a	59
5 kuruş	Kahve	48a	60
25 kuruş	Kahve	49a	61

3. 1871–1872 yılları arasında çıkartılan 9 adetlik 5–11 ½ (düzensiz) dantel ölçülü posta serisi. Bu pulların perforasyonlarına özen gösterilmediği için 5 ile 11 ½ arasında değişmekte olan dantel ölçüleri mevcuttur. O zaman matbaanın elindeki zımba makinası bozuk olduğundan pulların dantelleri bir dikiş makinası ile yapılmıştır.

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
10 para	Koyu bej	50	69
10 para	Kahve-leylaki	50a	74
10 para	Pembe-leylaki	50b	73
10 para	Gri-leylak	50c		Pulko bu pula ayrı bir katalog numarası vermiştir.
20 para	Yeşil	51	70
1 kuruş	Sarı	52	71
2 kuruş	Kiremit	53	75
5 kuruş	Mavi	54	80	Basım yılı 1872.
5 kuruş	Gri	55	72
25 kuruş	Kiremit-kırmızı	56	79	Basım yılı 1872.

4. 1871–1872 yılları arasında çıkartılan 9 adetlik (4 adet kırmızı kahve çerçeveli, 5 adet koyu kahve çerçeveli ve yazılı) düzensiz dantel ölçülü (5–11 ½) takse serisi.

A. Çerçeve ve yazılar kırmızı kahve

Değer	Renk	Pulko No	Notlar
20 para	Kahve	57	İsfila basım tarihini 1870 vermiştir.
1 kuruş	Kahve	58	İsfila basım tarihini 1870 vermiştir.
2 kuruş	Kahve	59	İsfila basım tarihini 1870 vermiştir.
5 kuruş	Kahve	60	İsfila basım tarihini 1872 vermiştir.

B. Çerçeve ve yazılar koyu kahverengi

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
20 para	Kahve	57a	66	İsfila basım tarihini 1870 vermiştir.
1 kuruş	Kahve	58a	67	İsfila basım tarihini 1870 vermiştir.
2 kuruş	Kahve	59a	68	İsfila basım tarihini 1870 vermiştir.
5 kuruş	Kahve	60a	77	İsfila basım tarihini 1872 vermiştir.
25 kuruş	Kahve	61a	78

5. 1873 yılında çıkartılan 5 adetlik 12–12 ½ dantel ölçülü posta serisi.

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
10 para	Leylak-menekşe	37A	81
10 para	Kirli menekşe-erguvani	37AA	83
10 para	Zeytuni	37AB		İsfila kataloğunda yoktur.
10 para	Açık gri-bej-sarı	37AC	84
2 kuruş	Kiremit		82	Pulko kataloğunda yoktur.

Tip IV

1875 tarihinde posta pulları olarak değişik değerde ve renklerde 13 ½ dantel ölçüsünde basılmışlardır. Posta serisi toplam 5 değişik puldan (10 para ile 1 kuruş) oluşmaktadır.

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
10 para	Morumsu pembe	62	85	Dantelsiz.
10 para	Morumsu pembe	62a	86
10 para	Leylaki pembe		87	Pulko kataloğunda yoktur.
20 para	Yeşil	63	88
1 kuruş	Sarı	64	89
1 kuruş	Sarı		90	İsfila “osmaniye” kelimesi (sol taraftaki yazı) farklılığı nedeniyle ayrı bir numara vermiştir.

Tip V

Tip V ve Tip VI'da kullanılan pulların dört kenarındaki tipografik baskı aynıdır. Tip V'in pulları, Tip VI'nın pulları üzerine pulların değerini değiştiren bir sürşarj uygulanarak oluşturulmuşlardır.

1876 tarihinde posta pulları olarak değişik değerde ve renklerde 13 ½ dantel ölçüsünde basılmışlardır. Toplam 5 değişik değerden (¼ pre ile 5 pres) oluşmaktadır.

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
1/4 pre	Leylak	65	91	10 para üzerine sürşarj.
1/2 pre	Yeşil	66	92	20 para üzerine sürşarj.
1 ¼ pre	Pembe	67	93	50 para üzerine sürşarj.
2 pres	Turuncu-sarı	68	94	2 kuruş üzerine sürşarj. Ortadan ikiye kesilerek 1 kuruş olarak da kullanılmıştır.
5 pres	Gri-mavi	69	95	5 üzerine sürşarj. Kalıp hatalarından dolayı “Prc”, “Prcs”, “Pics” şeklinde gözükenleri de mevcuttur.

Not: İsfila dantel ölçüsünü 13 ¼ olarak belirtmiştir.

Tip VI

1876–1882 tarihleri arasında posta pulları olarak değişik değerde ve renklerde 13 ½ dantel ölçüsünde basılmışlardır. Değişik değerlerde toplam 8 puldan (10 para ile 25 kuruş) oluşmaktadır. Bu pullardan 5 kuruş mavi ve 25 kuruş pembe postada kullanılmamıştır (nonemi).

Değer	Renk	Pulko No	İsfila No	Notlar
10 para	Leylak	70	99
10 para	Mor	70a		Pulko ve Pulhan 68, 10 para değerindeki pul için (renk farklılığından) ayrı bir numara vermiştir.
20 para	Yeşil	71	100	İsfila basım tarihini 1877 olarak belirlemiştir.
20 para	Açık bej-gri	72	102	İsfila basım tarihini 1882 olarak belirlemiştir.
1 kuruş	Turuncu-sarı	73	98
2 kuruş	Et rengi	74	101	İsfila basım tarihini 1881 olarak belirlemiştir.
5 kuruş	Gri-mavi	75	96
25 kuruş	Pembe-mor	76	97

Not: İsfila dantel ölçüsünü 13 ¼ olarak belirtmiştir.

Kaynakça

1- Michel Europa kataloğu 1995/96 West
2- Pulhan 1968 Türk Pulları Kataloğu XI
3- İsfila 2006 Türk Pulları ve Antiyeleri Kataloğu
4- Pulko 2006 Osmanlı ve TC Posta Pulları Kataloğu

1865-82 Dulos (Duloz) Pulları